Taras przez większą część roku bywa niedocenianym fragmentem domu. Latem męczy go słońce, wiosną i jesienią zaskakuje deszcz, a zimą zwykle stoi pusty. Właściciele domów coraz częściej szukają zadaszenia, które nie zamyka przestrzeni na stałe, ale pozwala ją kontrolować: raz dać cień, raz wpuścić światło, a gdy trzeba, ochronić przed opadami. Odpowiedzią na tę potrzebę jest konstrukcja z obrotowymi lamelami zamiast zwykłego dachu. Poniżej wyjaśniamy, na jakiej zasadzie działa takie zadaszenie, z czego jest zbudowane, jak się nim steruje, jakie dodatki można zamontować oraz jak ustawić całość względem domu i stron świata. Dzięki temu łatwiej ocenić, czy takie rozwiązanie pasuje do konkretnego ogrodu.
Zasada działania ruchomych lameli w pergoli bioklimatycznej
Sercem konstrukcji jest dach złożony z równoległych lameli, czyli wąskich płyt, które obracają się wokół własnej osi. Gdy ustawi się je poziomo i zamknie, tworzą szczelną połać chroniącą przed deszczem. Gdy się je uchyli, między nimi powstają szczeliny, przez które przepływa powietrze i wpada światło. Przy pełnym otwarciu lamele stają niemal pionowo, a nad głowami zostaje otwarta przestrzeń z widokiem na niebo.
Pośrednie ustawienia pozwalają regulować ilość cienia w ciągu dnia. Przy niskim słońcu można je pochylić tak, by ograniczyć oślepianie, a w upale uchylić, żeby ciepłe powietrze unosiło się ku górze i wydostawało na zewnątrz. Stąd bierze się nazwa: pergole bioklimatyczne pozwalają dopasować warunki pod zadaszeniem do pogody, a nie odwrotnie.
Budowa konstrukcji aluminiowej i system odprowadzania wody
Najczęściej stosowanym materiałem jest aluminium, ponieważ jest lekkie, odporne na korozję i dobrze znosi zmiany temperatury. Konstrukcję tworzą słupy nośne, belki podłużne i poprzeczne oraz ramiona, w których osadzone są lamele. Profile maluje się proszkowo, co daje trwałą powłokę dostępną w kilku kolorach, najczęściej w odcieniach grafitu, bieli i szarości.
Ważnym elementem jest odprowadzanie wody. Zamknięte lamele zachodzą na siebie i mają uszczelki, a deszcz spływa po nich do rynien ukrytych w belkach. Dalej woda trafia do wnętrza słupów i wypływa przy ich podstawie, skąd można ją skierować do kanalizacji deszczowej lub na trawnik. Dzięki temu konstrukcja wygląda czysto, bo nie ma widocznych rur. Dobrze, gdy lamele mają lekki spadek, który ułatwia spływ i ogranicza zaleganie wody.
Sterowanie ręczne, pilotem i automatyką pogodową
Sposób obsługi zależy od wybranego wariantu. W prostszych układach lamele obraca się ręcznie za pomocą korby, co sprawdza się przy mniejszych zadaszeniach. Częściej stosuje się napęd elektryczny, którym steruje się pilotem, przyciskiem na ścianie albo aplikacją w telefonie. Jeden impuls porusza wszystkie lamele jednocześnie.
Wygodniejsze są systemy z czujnikami, które reagują na warunki zewnętrzne. Typowe zestawy obejmują:
-
czujnik deszczu, który zamyka lamele po pierwszych kroplach,
-
czujnik wiatru, który chroni konstrukcję przed zbyt silnym podmuchem,
-
czujnik nasłonecznienia, który pochyla lamele zależnie od siły słońca,
-
integrację z systemem inteligentnego domu.
Automatyka przydaje się zwłaszcza wtedy, gdy nikogo nie ma w domu, a pogoda zmienia się w ciągu dnia.
Dodatki takie jak oświetlenie LED, ogrzewanie i zabudowy boczne
Pergolę można rozbudować tak, by taras służył także po zmroku i poza latem. Oświetlenie LED montuje się zwykle w belkach lub w lamelach, a światło można ściemniać i zmieniać jego barwę. Ciepła biel sprzyja wieczornym spotkaniom, a chłodniejsza dobrze sprawdza się przy czytaniu.
Do chłodniejszych dni stosuje się promienniki podczerwieni, które grzeją bezpośrednio osoby i meble, a nie całe powietrze. Z boków można dodać żaluzje fasadowe, rolety zipscreen lub przesuwne szklane ściany. Rolety osłaniają przed słońcem i wzrokiem sąsiadów, a szkło zatrzymuje wiatr i pozwala korzystać z tarasu jak z dodatkowego pomieszczenia. Zakres wyposażenia warto ustalić z wykonawcą, bo wpływa on na wymagania dotyczące instalacji elektrycznej.
Ustawienie pergoli względem domu i stron świata
Pergolę można postawić jako konstrukcję przyścienną, opartą jednym bokiem o elewację, albo jako wolnostojącą, na czterech słupach. Wariant przyścienny jest oszczędniejszy i tworzy naturalne przedłużenie salonu. Wolnostojący daje swobodę w wyborze miejsca, na przykład przy basenie lub w głębi ogrodu.
Znaczenie ma też kierunek. Od południa i zachodu słońce operuje najmocniej i najdłużej, więc lamele będą tam pracowały intensywnie. Od strony północnej taras jest chłodniejszy, a zadaszenie służy głównie ochronie przed deszczem. Pod uwagę bierze się także kierunek wiatrów, drzewa rzucające cień oraz wysokość okien, żeby pergola nie zaciemniała wnętrza. Przy większych realizacjach wymiary i posadowienie ustala się z wykonawcą, a w razie wątpliwości co do formalności z lokalnym urzędem.
